|
|
2003-05-11 - 3:27 p.m. Bermuda Driehoek Toen ik voor het eerst de term vagina monologen hoorde, zag ik het volgende voor me. Ik kom thuis na een zware dag met lange vergaderingen. Te uitgeput en suf gekletst om te eten of wat ook te doen, val ik neer op bed. Net op het moment dat het waken in de slaap der onschuldigen overgaat, begint het. Mijn vagina draait een monoloog af. Drie kwartier een verhandeling over de politieke cultuur van pamfletschrijvers in het negentiende-eeuwse Engeland. Zuchtend en duizelig kom ik overeind. Nog meer pretentieus wetenschappelijk geklets is het laatste waar ik behoefte aan heb. Straks krijgt mijn linker oksel nog de geest. Die begint vast een hoorcollege over de Europese graanoogst door de eeuwen heen. Dan is het definitief gedaan met de rust. Klep dicht dus, muts. Inmiddels heb ik begrepen dat met vagina monologen iets anders wordt bedoeld. De Amerikaanse schrijfster Eve Ensler was benieuwd naar de opvattingen van vrouwen over hun vagina, lees ik op de achterflap van de door Barbara van Kooten vervaardigde Nederlandse vertaling van The Vagina Monologues. Ze hield tweehonderd interviews met vrouwen over hun vagina en componeerde op basis daarvan een tiental vagina monologen. Ensler bewerkte ze tot een toneelvoorstelling en publiceerde ze onder het motto: `A womans private parts are like the Bermuda Triangle no one ever reports back'. In Nederland zijn de try-outs van de vagina monologen inmiddels begonnen. Bekende vrouwen waaronder Jasperina de Jong, Hanneke Groenteman en Catherine Keyl, lezen vagina monologen voor op het toneel. Volgens de website Tbos.nl., waar actuele toneelproducties worden aangekondigd, zijn de vagina monologen ,,integere en originele verhalen die ons bewust maken van de kracht en de noodzaak het onbespreekbare bespreekbaar te maken''. Tevens zijn ze bedoeld als ,,statement tegen het nog steeds voortdurende fysieke en psychische geweld tegen vrouwen''. Erg verhelderend is dit alles niet. Ik heb vooral moeite met de vergelijking met de Bermuda Triangle. Dat is toch een plaats die erom bekend staat dat niemand er ooit uit terug komt? Volgens mij is dat geen goede vergelijking. Sterker nog, zij doet mij denken aan het beeld van de vrouw als onbetrouwbaar en de vrouwelijke seksualiteit als gevaarlijk, zoals dat in de negentiende eeuw bestond. Nu zal ik niet flauw zijn en Ensler in die hoek plaatsen. Ik weet dat ze dit niet bedoelt. Ensler wil aangeven dat vrouwen noch mannen ooit over de vagina spreken. Daar geloof ik niets van. De vagina is geen onbespreekbaar onderwerp. Bovendien zie ik niet in waarom ik er in het openbaar over zou willen of moeten spreken. Op de verhalen van andere vrouwen over hun vagina zit ik bepaald niet te wachten. Ik ben er niet eens nieuwsgierig naar. Ook betwijfel ik dat mannen met elkaar wel vaak en uitgebreid over hun edele delen spreken, zoals in de stroom van artikelen over de vagina monologen wordt verondersteld. Evengoed vind ik dat, ook al zou het zo zijn dat mannen dat in tegenstelling tot vrouwen regelmatig doen, het maar de vraag is of vrouwen hen op dit gebied moeten inhalen en op gelijke voet komen. Dat is nergens voor nodig. Zeker niet op de, naar mijn smaak, zeer achterlijke wijze waarin dat in de vagina monologen gebeurt. Met achterlijk bedoel ik zowel onnozel als gedateerd. Neem Enslers stelling: `De vagina vertelt je levensverhaal, daar is geen twijfel over mogelijk.' Dat is, dunkt mij, een zeer beperkte opvatting over het leven of een enorme overschatting van een geslachtsdeel. Waarom zou je individuele vrouwen tot hun vagina reduceren? Het lijkt mij dat ook andere kenmerken en eigenschappen van vrouwen alsmede allerlei sociaal-culturele, politieke en economische contexten het leven van een vrouw mede bepalen. Zo ook als het gaat om het seksueel geweld dat zij ervaart. Ik verkeerde in de veronderstelling dat deze opvatting al enige tijd gemeengoed is. Door de belangstelling en het enthousiasme voor de vagina monologen men zou kunnen spreken van een hype begin ik daar aan te twijfelen. Die twijfel wordt alleen maar vergroot door dat tegelijkertijd met de reductie van de vrouw tot vagina, in de vagina monologen op eveneens onnozele en gedateerde wijze gepleit wordt voor een personificatie van het vrouwelijk geslachtsdeel. De vagina leidt volgens Ensler een eigen leven, los van de vrouw. Zo schijnt het mogelijk te zijn dat een vagina een eigen voorkeur voor mode heeft. `Als je vagina zich zou aankleden wat zou ze dan dragen', is een vraag die door Ensler aan vrouwen is gesteld. Enkele antwoorden: `een baret', `een tutu', `een bivakmuts'. Het lijkt wel een cursus empowerment voor dummies. Vrouwen moeten in de ogen van Ensler wel zeer zware slachtoffers van het leven zijn om op dit peuterniveau in te zetten. Had ik toch al die tijd gedacht dat ook het denken over vrouwen louter in termen van slachtofferschap, lange tijd geleden over boord was gegooid. Wat kan een mens zich vergissen. Of is het zo dat de vagina hier in feite een grote gapende generatiekloof vertegenwoordigt? Zijn het vooral vrouwen van een generatie voor mij die zich door Ensler aangetrokken voelen en de vagina monologen geestig en ontroerend vinden? Ik zou het graag willen weten. Voor mij lijken de vagina monologen verdacht veel op een grote grap van iemand die zich tot doel heeft gesteld te bewijzen dat vrouwen ongelooflijke ijdele sukkels zijn. Was ik zo'n grappenmaker dan zou ik overdonderd zijn door mijn eigen succes en het daarmee verkregen gelijk. Roep: `seksueel geweld tegen vrouwen' en eerherstel voor de vagina en er staan een groot aantal Nederlandse cultuurdraagsters op om onder het mom van de altijd goed klinkende combinatie van engagement en kunst een avondje kutpraatjes af te draaien. Daarbij kost het nog eens geen enkele moeite om vrouwen te vinden die zich die kutpraatjes op de mouw te laten spelden. Als ik die grappenmaker was zou ik me met satanisch genoegen afvragen of de op hun vagina gefixeerde vrouwen ooit nog uit die Bermuda Driehoek van loos geklets naar de werkelijkheid zullen terugkeren. Amanda Kluveld
|